Η Β΄ Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε έναν μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας μας, τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, ο οποίος με τη ζωή και τη διδασκαλία του μας δίδαξε τι σημαίνει αληθινή προσευχή και πραγματική σχέση με τον Θεό. Ο άγιος δεν μίλησε για την προσευχή ως μια θεωρητική έννοια ή ως μια απλή θρησκευτική υποχρέωση. Μίλησε γι’ αυτήν ως εμπειρία ζωής, ως τρόπο ύπαρξης, ως τον δρόμο που οδηγεί τον άνθρωπο στη ζωντανή κοινωνία με τον Θεό.
Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, η προσευχή δεν είναι απλώς λόγια που προφέρονται με τα χείλη, αλλά μια βαθιά κίνηση της καρδιάς προς τον Θεό. Είναι η στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος στέκεται ενώπιον του Κυρίου με ταπείνωση και συντριβή και Τον επικαλείται με πίστη. Όταν ο άνθρωπος λέει από τα βάθη της καρδιάς του την ευχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», τότε αρχίζει μέσα του να ενεργείται το μυστήριο της σωτηρίας. Ακόμη κι αν δεν αισθάνεται κάτι ιδιαίτερο, ακόμη κι αν η καρδιά του φαίνεται σκληρή, η χάρη του Θεού εργάζεται σιωπηλά μέσα του.
Ο άγιος δίδαξε ότι η προσευχή δεν είναι προνόμιο μόνο των μοναχών ή των ανθρώπων που ζουν σε μοναστήρια. Είναι δώρο για κάθε άνθρωπο που θέλει να ενωθεί με τον Θεό. Μπορεί κανείς να προσεύχεται παντού: στο σπίτι, στη δουλειά, στον δρόμο, ακόμη και μέσα στις δυσκολίες και τις δοκιμασίες της ζωής. Εκείνο που έχει σημασία είναι ο νους να επιστρέφει συνεχώς στον Θεό και η καρδιά να Τον επικαλείται με αγάπη και ταπείνωση.
Παράλληλα, ο άγιος μας υπενθυμίζει ότι η προσευχή δεν είναι ένας τρόπος για να ζητούμε συνεχώς πράγματα από τον Θεό. Δεν προσευχόμαστε για να κάνουμε τον Θεό υπηρέτη των επιθυμιών μας. Η αληθινή προσευχή είναι η αναζήτηση του ίδιου του Θεού. Είναι η επιθυμία της ψυχής να συναντήσει τον Δημιουργό της και να ενωθεί μαζί Του. Όταν ο άνθρωπος ζητά πρώτα τη Βασιλεία του Θεού, τότε όλα όσα πραγματικά χρειάζεται θα του δοθούν από τον Θεό με τον καλύτερο τρόπο.
Η προσευχή, σύμφωνα με τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, δεν κατεβάζει τον Θεό προς εμάς, γιατί ο Θεός είναι ήδη παντού παρών. Η προσευχή ανεβάζει εμάς προς τον Θεό. Καθαρίζει τον νου, γαληνεύει την καρδιά και φωτίζει την ψυχή. Όταν ο άνθρωπος προσεύχεται, η χάρη του Θεού τον μεταμορφώνει εσωτερικά, τον θεραπεύει από τα πάθη και τον οδηγεί στην ειρήνη και στην αγάπη.
Γι’ αυτό και η Εκκλησία μας προβάλλει τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά μέσα στην περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μας καλεί να θυμηθούμε ότι ο πνευματικός αγώνας της νηστείας συνοδεύεται πάντοτε από την προσευχή. Χωρίς την προσευχή η νηστεία μένει εξωτερική πράξη. Με την προσευχή όμως γίνεται δρόμος μετανοίας και ανακαίνισης της ψυχής.
Ας προσπαθήσουμε λοιπόν και εμείς, κατά την περίοδο αυτή, να καλλιεργήσουμε περισσότερο την προσευχή στη ζωή μας. Με απλότητα, με ταπείνωση και με πίστη ας στρέφουμε τον νου και την καρδιά μας προς τον Χριστό. Και τότε θα αρχίσουμε να γευόμαστε, όπως δίδαξε ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, το φως και τη χάρη του Θεού που μεταμορφώνει τον άνθρωπο και τον οδηγεί στην αληθινή ζωή. Αμήν.
